Château Saint-Point

Château Saint-Point wordt ook wel château de Lamartine genoemd aangezien Alphonse de Lamartine de meest bekende bewoner van het château is geweest. Saint-Point ligt ten zuiden van Cluny en als je geïnteresseerd bent in het leven van Alphonse de Lamartine is het zeker de moeite waard om het te bezoeken. 

Alphonse de Lamartine
Alphonse de Lamartine

Geschiedenis van château Saint-Point

Een middeleeuws kasteel

De geschiedenis vertelt niet wanneer dit château gebouwd is, maar in de 11e eeuw zijn er al ‘seigneurs de Saint-Point’. Volgens de archieven van de abdij van Cluny is het een van de versterkte kastelen geweest die de abdij tegen zijn vijanden beschermde. Zoals zoveel kastelen in die tijd, bijvoorbeeld het château de Lourdon en Saint-Hippolyte.

Een legende zegt ook dat er een tunnel onder de twee gebouwen van Saint-Point zou zijn om deze met elkaar te verbinden.

Château Saint-Point kent een roerige geschiedenis en verandert in de loop der eeuwen nogal eens van eigenaar. Ook ontkomt het niet aan bezetting en verwoesting. In 1471 wordt het kasteel belegerd en ingenomen door de Fransen. Het is de tijd dat Karel de Stoute,  koning Johannes II van Aragon (Joan el Grande) en koning Ferdinand van Sicilië strijden tegen Lodewijk XI van Frankrijk.

Guillaume de Saint-Point

Tijdens de godsdienstoorlogen (midden 16e eeuw) is Guillaume de Saint-Point, seigneur van Saint-Point, de gouverneur van Mâcon.

Guillaume de Saint-Point is een van de meest gewelddadige en wrede seigneurs de Saint-Point. Hij is fel gekant tegen alle personen die beschuldigd of verdacht worden van het protestantisme. Guillaume laat de gevangenen genomen Hugenoten vanaf de bruggen in de Saône springen. Voor hem is het de attractie geworden die hij aan het einde van de maaltijden laat plaatsvinden. Hij nodigt de dames van de stad uit en vraagt hen om te beoordelen welke van de Hugenoten de lichtste en meest alerte is tijdens zijn val.

De Franse Revolutie

Op 30 juli 1789, we zitten dan midden in de Franse Revolutie, verwoesten de bewoners zelf het château. Het is net twee weken na de bestorming van de Bastille in Parijs. De gewone bevolking is woedend op koning Lodewijk XVI en op de aristocratie. De bevolking is fel gekant tegen de bevoorrechte positie van de adel en de hoge geestelijkheid. De adel op zijn beurt vindt de koning niet legitiem, de boeren zijn in opstand gekomen tegen de feodale rechten en de staat is bankroet. Kortom, een land in extreme crisis. De koning sterft in 1793 wegens hoogverraad onder de guillotine.

Het château van Saint-Point is tijdens de Franse Revolutie grotendeels verwoest. Daken, deuren en ramen worden zwaar beschadigd en het meubilair is grotendeels geplunderd.

1801

De burggraaf van Castellane, Esprit-Boniface-Henri de Castellane, is de erfgenaam van Saint-Point. 
Castellane is een Huis in de Provence en in het bezit van een adelijke familie. Esprit-Boniface-Henri is de jongste zoon van deze familie.

Esprit-Boniface-Henri de Castellane heeft nogal wat schulden en is niet in staat het château te onderhouden. Hij staat het in 1801 af aan Pierre de Lamartine, voormalig cavaleriekapitein in het Dauphin-regiment en ridder in de orde van Sint Louis. 

Pierre de Prat de Lamartine, le chevalier de Pratz, verwerft dit château in zeer verwaarloosde staat. Bij het château horen ook landbouwgronden.
Volgens het dagboek van  moeder van Alphonse de Lamartine, Alix des Roys, verkeert het kasteel in een staat van verlatenheid. De daken zijn beschadigd, de deuren en ramen gebroken en van het meubilair is door de plunderingen weinig over.

Le château est fort dévasté, tous les murs sont nus, les écussons et les cheminées sont brisés à coups de barre de fer par des paysans venus de loin, dans les journées des brigands en 1789. Rien ne peut y flatter l’amour-propre ».

Alix des Roys, 16 juin 1801


Familiehuis van de Lamartine

Deze Pierre de Prat de Lamartine is de vader van Alphonse de Lamartine en hij maakt het huis tot familiehuis van de Lamartines. Later schenkt hij het landgoed met château van Saint-Point aan zijn zoon als huwelijkscadeau wanneer deze trouwt met de Engelse Mary-Ann Birch. 

Dankzij het grote succes dat Alphonse heeft als schrijver en dichter, met name zijn Méditations zijn enorm populair, verdient de dichter een fortuin en is hij in staat het kasteel te restaureren.
De Lamartine transformeert het château in een Angelsaksisch gotisch kasteel, een stijl die hij tijdens een reis door Engeland ontdekt en die hem erg aanspreekt. 
Op de hoek van de stallen en de oranjerie wordt de klokkentoren, een Saraceense toren gebouwd.

Voor veel van zijn tijdgenoten zijn deze veranderingen geen verbetering, zij vinden dat de Lamartine te veel zijn persoonlijke smaak heeft laten prevaleren. De gotische toevoegingen zijn “te licht voor dit robuuste château”. Mary-Ann laat de figuren van de favoriete dichters van haar man op de open haard in haar slaapkamer schilderen.

Samen met zijn vrouw Mary-Ann legt Alphonse de tuin aan volgens de principes van de Engelse tuinarchitectuur. 

Op Saint-Point schrijft de Lamartine een groot deel van zijn oevre, zo komen les Harmonies poétiques et religieuses en Méditations hier tot leven en veroveren het grote publiek.

De Lamartine
château de Saint Point met zicht op de galerij en het terras


Uitbreiding van het château, 1852-1855

Een paar jaar later voltooit de Lamartine de restauratie van het château met een donjon, een kerker, een galerij en kantelen. 
Alphonse laat in het oosten tussen de twee torens een galerij met terras aanleggen (zie schilderij hierboven) en een gotische veranda met kleine zuilen. Aan de westkant komt een neogotische portiek voorafgaand aan de toegangsdeur naar het kasteel. Beiden zijn versierd met het embleem van Alphonse, de klaver. 

De zuidgevel wordt uitgebreid met een paviljoen waar de slaapkamer van de schrijver komt. Deze is verbonden met zijn studeerkamer en heeft een smalle traptoren naast zich.
De studeerkamer en slaapkamer van Alphonse de Lamartine kun je nog steeds in originele staat zien als je Saint-Point bezoekt.

Belangrijke gasten

De Lamartine ontvangt geregeld in die tijd al beroemde componisten, schrijvers en vrienden als Franz List, Fréderique Chopin en Viktor Hugo in Saint-Point. 

Saint-Point


Laatste levensjaren van Alphonse de Lamartine

Alphonse brengt zijn laatste levensjaren door op het château van Saint-Point en wil hier tot aan zijn dood blijven. Hij heeft echter tijdens zijn periode als Frans staatshoofd veel schulden gemaakt. Daarnaast heeft hij zichzelf verplicht zijn zussen een hoge huur te betalen als compensatie voor het feit dat hij als oudste zoon de enige erfgenaam is van het château. Alphonse kan het financieel niet meer redden en in 1860 moet hij het domein met château van Saint-Point verkopen. Voor hem een bijna niet te dragen verlies. Het gedicht La Vigne et la Maison gaat over deze gedwongen verkoop en de pijn die hem dit doet.

Noodgedwongen vertrekt de Lamartine naar Parijs, hij kan zichzelf niet meer in leven houden en hij moet hulp aanvaarden van het regime waar hij zo’n tegenstander van is. Dit valt hem zwaar. Hij krijgt een klein chalet aan de Avenue de l’Empereur om in te wonen. In 1861 krijgt de Lamartine een beroerte waardoor hij verlamd raakt. Het leven wordt steeds moeilijker en eenzamer voor hem.

Hij houdt zichzelf in leven door het schrijven van gedichten, maar de inspiratie is weg. Ook schrijft hij over historische en politieke onderwerpen, onder andere over de geschiedenis van Rusland en Turkije. Vanaf 1856 (en tot aan zijn dood) verschijnen maandelijkse afleveringen van zijn Cours familier de littérature, waarin ook La Vigne et la Maison wordt gepubliceerd. Het is een van de eerste tijdschriften in die tijd waarvoor een abonnement kon worden afgesloten.

De Lamartine noemt het schrijven van poëzie om in leven te blijven nu ‘literaire dwangarbeid‘.

Dood en begrafenis van de Lamartine

Alphonse de Lamartine sterft op 28 februari 1869 in Parijs. Zijn dood wordt op 2 maart 1869 door de pers aangekondigd.

De familie van de Lamartine weigert het keizerlijke aanbod om een nationale begrafenis voor hem te organiseren. 
Op 4 maart om 7.00 uur arriveert de kist met het lichaam van de Lamartine per trein in Mâcon en wordt naar de kathedraal Saint-Vincent gebracht. Een enorme menigte verzamelt zich in de kerk en op de voorliggende Place d’Armes. 

Rond 9.00 uur vertrekt de lange stoet naar Saint-Point, waar ze om half twaalf aankomt en de begrafenis zal plaatsvinden.

Mâcon
Eglise Saint-Vincent in Mâcon

Begraven op Saint-Point

Wanneer zijn moeder sterft, bouwt de Lamartine aan het eind van zijn tuin een groot familiegrafkapel. Het ligt tegen de muur van het château en naast de Romaanse kerk. Deze grafkapel bewaart ook het lichaam van zijn schoonmoeder mevrouw Birch, zijn vrouw Mary-Ann, zijn zoon Alphonse en zijn dochter Julia.

Ook Alphonse wordt begraven in deze tombeau, hij wilde begraven worden bij zijn geliefde château Saint-Point. Na de dood van de Lamartine wordt zijn nicht Valentine de Cessiat hier als laatste begraven.

De tombeau is zichtbaar vanuit het dorp. Als je naar de kerk loopt, zie je het links van de kerk liggen.

 

Het is een grafkapel in neogotische stijl, met in het fronton in gotische letters de inscriptie: Speravit anima mea, ‘mijn ziel vertrouwt’. Binnen is op een stenen altaar een buste van de dichter geplaatst en ervoor het liggende beeld van madame de Lamartine, in 1864 gebeeldhouwd door Adam Salomon.

Op de basis van het altaar is de volgende inscriptie te lezen:

<< Il est plus doux de s'associer aux deuils des grands hommes qu'à leurs gloires. Leurs douleurs sont à ceux qui les aiment, leurs gloires appartiennent à tous ».

Het is zoeter zich te associëren met de rouw van grote mannen dan met hun glorie.
Hun verdriet behoort toe aan degenen die van hen houden, hun glories zijn van iedereen.

Het château na de dood van de Lamartine

Als op 16 mei 1894 ook Valentine de Cessiat als de laatste bewoner van het château sterft, gaat het kasteel naar de drie nichtjes van de Lamartine : Mlle de Belleroche, Mme Violot en Mlle de Senevier. Deze nichtjes willen niet zelf gaan wonen in Saint-Point en zij verkopen het op 19 november 1894 aan Pierre-Jean-Charles de Montherot Saint-Point. Later wordt het eigendom van de graaf van Noblet d’Anglure, kleinzoon van de Montherot Saint-Point.

In 2006 wordt het kasteel door de heer Mignot, die later burgemeester van de stad wordt, aangekocht. Hij zorgt voor het onderhoud, het behoud van de historische sfeer en rondleidingen.


Eglise de Saint-Point

De kerk Saint-Donat, voorheen église Saint-Point (Saint-Ponce) is in de 11e eeuw een ‘une obédience clunisienne, een ‘gehoorzaamheid’ aan Cluny.
Het is een Romaanse parochiekerk die ook dienst deed als kasteelkapel. Deze kerk is waarschijnlijk ouder dan de algemeen aanvaarde datering van de 11e eeuw.

Opvallend zijn de externe steunberen van de apsis.

Het portaal van de nieuwe gevel werd gefinancierd door Alphonse de Lamartine, als eigenaar van het naburige kasteel. De Lamartine laat een gotische ingang toevoegen aan deze Romaanse kerk. Ook dit werd niet door al zijn tijdgenoten gewaardeerd.
De kerk en het graf worden in 1948 geklasseerd als ‘ Monument Historique’.

Saint-Point
Saint-Point
Saint-Point
Saint-Point


Bezoek aan het château

Het château Saint-Point is nog steeds te bezoeken, je komt dan onder andere in de nog originele woon- en werkkamer waar de dichter zijn poëzie en proza schreef. En je ziet zijn slaapkamer en de studeerkamer van zijn privé secretaris.
Château Saint-Point is nu geclassificeerd als ‘Maison des Illustres’. 

Online reserveren is wel aan te bevelen, anders loop je het risico dat de rondleiding al vol is als je bij het kasteel je toegangsticket wilt kopen: https://chateaudelamartine.fr/reservation/

Vanaf 18 juni 2022 opent het château weer voor bezoek.

huis in bourgogne

Huis huren?

Geïnteresseerd in een vakantiehuis in deze omgeving?